Specialisatie Presenteren & Publiceren

Het einde van de opleiding Onderwijs en Moderne Media is bijna in zicht. 

Om af te studeren maak je een masterpiece, wat vergelijkbaar is met een scriptie, en verdiep je je in twee specialisaties.

Één van die specialisaties is Presenteren & Publiceren.

Als je voor de klas staat ben je een groot gedeelte van de dag ongemerkt aan het presenteren. Tijdens de instructie van rekenen, taal of wereldoriëntatie presenteer je bijvoorbeeld wat de kinderen moeten leren. Tijdens handvaardigheid presenteer je wat de kinderen moeten maken. 

Ik wilde me graag meer verdiepen in hoe ik deze presentaties meer beeldend kan maken: met beelden spreek je leerlingen immers meer aan dan met alleen maar woorden. Dit is eigenlijk de reden waarom ik voor deze specialisatie heb gekozen. Momenteel start ik in de klas met fietsles. De leerlingen leren tijdens de fietsles hoe zij juist moeten remmen, veilig naast elkaar kunnen fietsen, veilig kunnen inhalen, wanneer zij moeten versnellen of juist moeten afremmen, hoe zij veilig een bocht kunnen maken en hoe zij veilig af moeten slaan. Omdat veel leerlingen in groep 4 beginnen met het zelfstandig naar school toe fietsen, leek het mij het meest rendabel om mijn presentatie hierop toe te spitsen. Op de weg naar school rijden de leerlingen door de wijk, over een woonerf en over een fietspad. Zij maken hierbij bochten en slaan af naar een andere weg of zijstraat. Ik heb er daarom voor gekozen om deze elementen te combineren en te verwerken in een probleemstelling: Wat is een veilig manier om af te slaan op de fiets? Of: Hoe sla ik veilig af op de fiets? De drie stappen die hiervoor cruciaal zijn: over je schouder kijken, hand uitsteken en in de bocht zoveel mogelijk rechts blijven rijden. 

Voordat ik aan de slag ga met het maken van de presentatie heb ik eerst literatuuronderzoek gedaan naar het geven van een goede presentatie.

Na vooral veel voorbeelden van presentaties, gemaakt met verschillende presentatietools kwam ik na enige tijd zoeken uit bij de website van Bart van den Belt: hij combineert presentaties, trainingen en seminars met humor en interactie. Bart van den Belt heeft het over de 10 tips om krachtig te presenteren. Ik zal er een paar uitlichten:

Zorg voor een goede voorbereiding

Het bekende spreekwoord ‘een goede start is het halve werk’ is absoluut ook van toepassing op een goede presentatie. Zorg ervoor dat je weet wat je wilt vertellen, wie je publiek is en wat de mogelijke valkuilen zijn bij je publiek (Belt, B, van den, 2010-2014).

Voordat ik ging presenteren voor groep 4 heb ik mezelf goed voorbereid. Ik heb me ingelezen in de aan te leren stof (fietsles: bochten maken en afslaan), een probleemstelling geformuleerd: ‘Hoe sla ik veilig af?’ waarna ik me heb voorbereid op eventuele vragen van leerlingen. Ik zal tijdens de presentatie veel doorvragen en de leerlingen de 3 stappen om veilig af te slaan laten herhalen en uitleggen.

Vertel niet teveel

Uit onderzoek blijkt dat mensen maximaal drie dingen kunnen onthouden. Zorg ervoor dat hetgeen je vertelt bestaat uit drie hoofdpunten die iedere keer terug komen. Less is more (Belt, B. van den, 2010-2014).

Voor het thema ‘veilig afslaan’ leg ik de focus op drie belangrijke punten: over je schouder kijken, hand uitsteken en rechts aanhouden tijdens het afslaan / het maken van een bocht. Deze punten licht ik tijdens de presentatie nader toe en ik herhaal de punten in de presentatie. Tevens laat ik de leerlingen de 3 punten om veilig af te slaan of een veilige bocht te maken herhalen.

Weet wie je publiek is en stem je erop af

Als je weet wie je publiek is kun je je manier van presenteren daarop aanpassen en op deze manier ervoor zorgen dat je boodschap blijft hangen (Belt, B. van den, 2010-2014).

De doelgroep is groep 4. Bewust van de doelgroep heb ik presentatie gemaakt met behulp van het programma ‘Powtoon’. Ik let op de woordkeus: de leerlingen moeten de woorden kunnen lezen en kunnen begrijpen. Daarnaast zorg ik voor een presentatie met geluid en beelden, zodat de leerlingen ook een visueel voorbeeld krijgen van de aan te leren stof.

Zorg voor een goede spanningsboog

Je kent ze wel: van die langdradige, saaie presentatie waarbij alleen maar wordt gepraat. Zorg ervoor dat je je presentatie afwisselend maakt. Afhankelijk van je eigen stijl en de duur van de presentatie kun je interactieve opdrachten of humor gebruiken (Belt, B, van den, 2010-2014).

Omdat leerlingen van groep 4 nog niet beschikken over een lange concentratieboog, kies ik ervoor om de presentatie kort maar krachtig te houden. Ik maak een presentatiefilmpje van maximaal 2 minuten. Deze bekijken we eerst helemaal. Daarna bekijken we het filmpje nogmaals, maar zet ik de presentatie na ieder kernpunt op pauze en bespreek ik met de leerlingen wat het kernpunt is en waarom dit belangrijk is tijdens het afslaan of het maken van een bocht. Zo zorg ik voor interactie en betrokken leerlingen. Om wat humor in de presentatie te krijgen, en daardoor te zorgen voor meer betrokkenheid, voeg ik een paar grappige afbeeldingen toe.

Maak je presentatie visueel

Mensen kunnen horen, ruiken, proeven, zien en vullen. Zorg ervoor dat mensen niet alleen hun gehoor hoeven te gebruiken. Een goede presentatie bestaat uit verschillende elementen waarvan in ieder geval horen en zien (Belt, B, van den, 2010-2014).

Uit ervaring weet ik daar leerlingen uit de onderbouw veel visuele voorbeelden nodig hebben om een onderwerp voor hen te doen ‘laten leven’. Daarom heb ik ervoor gekozen om de presentatie in de vorm van een filmpje te geven. Het filmpje bevat verschillende afbeeldingen welke aanspreken tot de belevingswereld van leerlingen uit groep 4.

Zorg dat je enthousiast bent

Enthousiasme en passie is de sleutel om je toehoorder ook enthousiast te maken. Als jij ervoor zorgt dat je zelf enthousiast bent over hetgeen je te vertellen hebt zullen je toehoorders dat ook zijn (Belt, B, van den, 2010-2014).

Enthousiasme is iets wat ik eigenlijk al in al mijn lessen toe pas. Het onderwijs heeft mij geleerd dat als je zelf enthousiast bent, de leerlingen dit snel van je overnemen. Om nog meer enthousiasme te creëren laat ik de leerlingen in koor de drie kernpunten van veilig afslaan opzeggen. Dit mogen zij op hun allerhardst en op hun allerzachts doen!

Zorg dat alles technisch in orde is

Niets is erger als een laptop die hapert of een microfoon die stoort. Tenenkrommend voor de toeschouwers en extra vervelend voor jou als sprekers. Zorg er dus voor dat technisch alles gecheckt is voordat je van start gaat (Belt, B, van den, 2010-2014).

Om ervoor te zorgen dat alles goed werkt heb ik vooraf de volgende stappen ondernomen: Ik heb de presentatie, welke ik heb gemaakt met behulp van het programma ‘Powtoon’, geüpload naar YouTube, zodat het filmpje op elke computer of laptop te bekijken is. Ik heb het filmpje voorafgaand aan de schooldag in de klas afgespeeld. Ik heb gelet op de beeldkwaliteit van het digibord en op de kwaliteit van het geluid.

Vertel wat je gaat vertellen, vertel wat je wilt vertellen, vertel wat je hebt verteld.

Breng de toeschouwers op de hoogte van wat zij kunnen verwachten, vertel ze in korte duidelijke lijnen je verhaal en vat het vervolgens nog eens samen voor de toehoorden (Belt, B, van den, 2010-2014).

Voorafgaand aan de presentatie vertel ik de leerlingen dat ze gaan leren hoe ze op de fiets veilig een bocht kunnen maken en veilig af kunnen slaan. Ik vertel dat je daarvoor eerst over je schouder moet kijken, dan je hand uit moet steken en dat je daarna zoveel mogelijk aan de rechterkant van de bocht of weg moet fietsen. Na de presentatie vat ik alles nog een keer samen. Ook laat ik de leerlingen herhalen wat de drie kernpunten zijn bij veilig afslaan of een bocht maken op de fiets.

Na het bestuderen van de literatuur ben ik, met in mijn achterhoofd de belangrijkste punten voor het realiseren van een pakkende presentatie, aan de slag gegaan met het maken van een presentatie, met als hoofddoel / probleemstelling: 'hoe sla ik veilig af op de fiets'. Na wat speuren op het internet kwam ik uit bij de presentatietool 'Powtoon': een programma waarmee je geanimeerde presentaties kunt maken. Vooral het punt 'geanimeerde' sprak mij erg aan. Ik ben immers op zoek naar ideeën of tools waarmee ik presentaties meer 'levend' kan maken voor kinderen. En wat spreekt meer aan dan animatie? Kinderen kijken graag naar tekenfilms of lezen graag stripboeken. Een geanimeerde presentatie leek daarom prima aan te sluiten op hetgeen ik wilde bereiken. Daarom heb ik ervoor gekozen om met 'Powtoon' aan de slag te gaan.

Na een aantal uren hard werken, monteren, opnieuw beginnen, knippen, plakken, geluidsfragmenten zoeken en implementeren en een uiteindelijk geheel maken is dit het resultaat:

Ik heb het filmpje gepresenteerd voor de leerlingen zoals in het hierboven beschreven uitgelichte 10 stappenplan van Bart van den Belt. De leerlingen waren erg enthousiast. Dit begon al toen ik vertelde dat we een filmpje gingen kijken die ik zelf had gemaakt. Na het bekijken van het filmpje hebben we de drie kernpunten besproken welke de oplossing vormen voor de probleemstelling: hoe sla ik veilig af op de fiets? Door de uitleg met beelden en de herhaling wisten de leerlingen de drie punten te omschrijven: over je schouder kijken, hand uitsteken en in de bocht zoveel mogelijk rechts blijven. De leerlingen waren zo enthousiast dat ze graag aan mij wilde laten zien dat zij dit ook kunnen. Na het kijken en het bespreken van het presentatiefilmpje zijn we naar buiten gegaan om het in de praktijk te oefenen. De leerlingen hebben dus meteen het geleerde in de praktijk toegepast! Hoewel veel leerlingen het nog vrij lastig vonden om helemaal over hun schouder te kijken en tegelijkertijd recht te blijven fietsen, deden ze wel heel erg hun best en zijn ze zich nu bewust van de drie stappen die zij moeten ondernemen om veilig af te kunnen slaan op de fiets. Het bewust worden van deze kernpunten in stap 1. De komende weken zullen we nog drie keer een uur de tijd krijgen om deze vaardigheden veilig op het plein te oefenen. Ik verwacht dat (bijna) alle leerlingen dan de drie vaardigheden zodanig beheersen dat zij op weg naar school veilig kunnen afslaan.

Hoewel ik eerst best tegen het maken van deze opdracht op zag, is het me uiteindelijk erg mee gevallen. Het is me zelfs best goed bevallen. Het maken van de presentatie kostte een hoop tijd, maar ik heb nu wel een filmpje gemaakt die ik in de toekomst in groep 4 kan blijven gebruiken. Het op deze manier maken van een presentatie heeft me aangespoord om hier mee verder te gaan. Om deze manier van presenteren in te zetten bij meerdere vakken. Het is eenmalig een hoop werk, maar je blijft er in de toekomst een hoop profijt van houden en dat maakt het maken en het uiteindelijke presenteren tot iets heel moois!

Literatuurlijst:

Belt, B. van den (2010-2014). 10 tips om krachtig te presnteren. Verkregen op 27 mei 2014, van http://www.bartvandenbelt.nl/presenteren/